����VR��Ƶ

Arddangosfa yn dathlu 200 mlynedd o Bont Grog y Borth

Cynhaliwyd digwyddiad arbennig i lansio arddangosfa flynyddol yr Archifau a’r Casgliadau Arbennig, sydd eleni yn tynnu sylw at Bont Grog y Borth sy’n dathlu ei phen- blwydd yn 200 mlwydd. I gyd-fynd a rhagolwg o’r arddangosfa yng Nghoridor Siambr y Cyngor cynhaliwyd darlith flynyddol Colclough, a drefnwyd gan Ganolfan Stephen Colclough ar gyfer Hanes a Diwylliant y Llyfr. Cafodd dros 40 o westeion gyfle i wrando ar ddarlith hynod ddifyr gan Dr Karin Koehler, uwch ddarlithydd mewn llenyddiaeth y bedwaredd ganrif ar bymtheg yn yr Ysgol y Celfyddydau a'r Dyniaethau. Yn ei chyflwyniad, ‘"Hail, matchless monument of skill divine": Engineering as Art in Responses to the Menai Bridge’, trafododd Karin amrywiaeth o weithiau llenyddol a naratifau a ysbrydolwyd gan y bont. Mae Canolfan Colclough yn hynod ddiolchgar am gefnogaeth Cronfa Bangor wrth gynnal y digwyddiad hwn. Mae tîm yr Archifau a’r Casgliadau Arbennig wedi curadu arddangosfa sy’n tynnu sylw at ddogfennau o gasgliadau’r Brifysgol sy’n olrhain hanes hir y cynlluniau i adeiladu pont dros y Fenai, gan gynnwys cynigion cynnar, gwrthwynebiad lleol, a’r gwaith aruthrol o’i hadeiladu. Meddai Lynette Williams, Archifydd y Brifysgol a fu’n curadu’r arddangosfa,

 Dwi wrth fy modd yn rhoi arddangosfa at ei gilydd ac eleni dwi wedi dysgu cymaint am hanes Pont Borth, sy’n dirnod mor eiconig a phwysig i bobl yr ardal.”

Lleolir yr arddangosfa yng Nghoridor Siambr y Cyngor a bydd ar agor hyd ddiwedd y flwyddyn. Gall cydweithwyr hefyd archwilio’r deunydd ar-lein drwy dudalennau gwe’r Archifau a Chasgliadau Arbennig neu ar .

Cynhaliwyd diwrnod hanes i nodi 200 mlynedd ers agor Pont Menai ar 31 Ionawr. Trefnwyd y digwyddiad gan y Brifysgol ac Ymddiriedolaeth Treftadaeth Gymunedol Pont Menai, gyda Dr Marc Collinson a Dr Lowri Ann Rees o Ysgol y Celfyddydau a’r Dyniaethau yn cydlynu, a gyda chefnogaeth Cronfa Bangor a Chyngor Dinas Bangor. Roedd y dathliad hwn yn llwyddiant mawr, gan ddenu dros 200 o fynychwyr i Theatr Ddarlithio Eric Sunderland. Anerchodd yr Athro Enlli Thomas, Dirprwy Is-Ganghellor dros y Gymraeg, Addysg, a'r Rhanbarth, yr araith groeso. Dilynwyd hyn gan banel rhyngddisgyblaethol o siaradwyr gan gynnwys Dr Mike Roberts o Ysgol Gwyddorau'r Cefnfor, Dr Karin Koehler o Ysgol y Celfyddydau a'r Dyniaethau, a Dr Lowri Ann Rees, ochr yn ochr â John Cole, Dr Warren Kovach, a Kerry Evans o Ymddiriedolaeth Treftadaeth Gymunedol Pont Menai. Dywedodd Dr Marc Collinson, Darlithydd mewn Hanes Gwleidyddol, 

Roedd yn fraint wirioneddol i drefnu’r digwyddiad, ac rydym yn falch bod cynifer o’r gymuned wedi ymuno â ni i ddathlu’r digwyddiad arbennig. Gyda chefnogaeth o bob cwr o’r brifysgol, a’r gymuned, ochr yn ochr â chefnogaeth gan Gronfa Bangor a Chyngor Dinas Bangor, galluogodd hyn ni i allu coffáu digwyddiad trawsnewidiol yn hanes lleol a chenedlaethol, sef agor Pont Menai.

Ychwanegodd Dr Lowri Ann Rees, Darlithydd mewn Hanes Modern:

Hoffem ddiolch i’r grŵp eang o gydweithwyr a gyflwynodd yn y digwyddiad, a’n helpodd i’w drefnu, neu a fynychodd.” Y digwyddiad oedd y cyntaf mewn cyfres o ddigwyddiadau, a’r nesaf ohonynt yw Cyngerdd 200fed Pen-blwydd Pont Menai, a drefnwyd gan Adran Gerddoriaeth Prifysgol Bangor: . 
 

Cymerodd myfyrwyr o’r Ysgol y Celfyddydau a'r Dyniaethau ran yn nhaith maes ‘Cysylltu Cymru’, gan ymweld â Thraphont Ddŵr Pontcysyllte a Phont Grog Conwy - dau o strwythurau pwysicaf Thomas Telford. Wedi'i gefnogi gan Gronfa Bangor ac yn rhan o raglen ehangach yn dathlu daucanmlwyddiant Pont Menai, roedd y project yn galluogi myfyrwyr i gysylltu a dyfnhau dealltwriaeth o arwyddocâd diwylliannol, hanesyddol ac amgylcheddol isadeiledd. Dan arweiniad Dr Karin Koehler, uwch ddarlithydd mewn Llenyddiaeth y Bedwaredd Ganrif ar Bymtheg, daeth yr ymweliad â llenyddiaeth a hanes ynghyd drwy ddull rhyngddisgyblaethol. Gyda'r fenter hon, mae myfyrwyr yn ymgysylltu â safleoedd treftadaeth o arwyddocâd cenedlaethol.

Dywedodd Karin, 

Rydym yn ddiolchgar i'n cyn-fyfyrwyr am eu cefnogaeth barhaus i Gronfa Bangor. Mae'r gefnogaeth hon wedi galluogi myfyrwyr i ymweld â'r tirnodau isadeiledd pwysig hyn, adfyfyrio ar eu harwyddocâd diwylliannol a hanesyddol, a gosod Pont Menai o fewn rhwydweithiau gwleidyddol, economaidd a diwylliannol ehangach. Er bod gweithiau Telford yn cael eu dathlu fel campweithiau peirianneg, fe wnaethant hefyd ysbrydoli llenyddiaeth, gan dynnu sylw at y rôl bwysig y mae'r celfyddydau'n ei chwarae wrth ddeall effeithiau diwylliannol, cymdeithasol ac amgylcheddol datblygiad isadeiledd yn y gorffennol a'r presennol.

Dr Lowri Ann Rees, senior lecturer in Modern History, added: 

Roedd hwn yn gyfle gwych i'n myfyrwyr brofi strwythurau hanesyddol Telford yn uniongyrchol. Mae camu y tu hwnt i'r ystafell ddosbarth i weld y safleoedd hyn yn y cnawd yn dyfnhau eu dealltwriaeth o'r gorffennol diwydiannol a'r ffyrdd y mae wedi llunio'r amgylchedd adeiledig. Daeth yr ymweliad â hanesion teithwyr y bedwaredd ganrif ar bymtheg yn fyw, y mae eu hargraffiadau o'r tirnodau hanesyddol hyn yn adleisio'r un ymdeimlad o ryfeddod y maent yn parhau i'w ysbrydoli yn yr unfed ganrif ar hugain.