����VR��Ƶ

Dieithrio Rhieni: Beth yw hyn? 

Mae Gwasanaeth Cynghori a Chymorth Llys Plant a Theuluoedd (CAFCASS) yn disgrifio dieithrio rhieni fel “gwrthwynebiad neu elyniaeth anghyfiawn gan blentyn tuag at un rhiant o ganlyniad i driniaeth seicolegol gan y rhiant arall.” Mewn geiriau eraill, gall ddigwydd pan fydd dylanwad un rhiant yn arwain plentyn i wrthod neu ddicteru’r rhiant arall heb reswm clir na chyfiawn.

Mae cynnydd wedi bod yn nifer yr honiadau a godwyd yn ystod achosion teuluol yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Yn ôl CAFCASS, gall amgylchiadau o’r fath gael effaith emosiynol barhaol ar blentyn, gan effeithio ar eu synnwyr o hunaniaeth, hunanwerth, a’u cysylltiad â rhiant sy’n parhau i fod yn bwysig iddynt drwy gydol eu hoes.

Fodd bynnag, nid yw amharodrwydd plentyn i dreulio amser gyda rhiant bob amser yn deillio o ddieithrio. Gall hefyd godi am resymau eraill, megis ofn rhiant sy’n cam-drin, anghysur ynghylch ymddygiad neu ffordd o fyw rhiant, neu deimladau o gael ei adael os yw’r rhiant hwnnw wedi gadael cartref y teulu o’r blaen. Mae gwahaniaethu rhwng yr amgylchiadau hyn yn hanfodol i osgoi camlabelu ac i sicrhau bod lles y plentyn yn parhau i fod yn brif bryder.

Camlabelu

Mae Cynghorwyr Llys Teulu (FCAs) wedi'u hyfforddi i gydnabod y cymhlethdodau sy'n gysylltiedig pan fydd rhiant yn honni ei fod wedi'i ddieithrio. Mae canllawiau CAFCASS yn cydnabod weithiau bod honiadau o ddieithrio yn cael eu codi fel amddiffyniad i honiadau o gam-drin domestig. Mae FCAs yn deall y gall plant ffurfio eu barn eu hunain am yr hyn sydd wedi digwydd yn eu teulu a bod y profiadau hyn yn naturiol yn llunio eu hagweddau tuag at bob rhiant. Pan fydd plentyn yn gwrthod cyswllt heb reswm amlwg, bydd FCAs yn archwilio'r achosion sylfaenol yn ofalus ac yn asesu sut y gallai hyn effeithio ar lesiant hirdymor y plentyn.

Fodd bynnag, pan ddefnyddir y term “dieithrio” yn rhy gyflym neu heb dystiolaeth briodol, gall greu naratif sy’n anodd ei herio. Gall y rhiant cyhuddedig wynebu brwydr anodd i brofi eu hachos, a gall y ffocws symud o anghenion y plentyn i drafodaeth sy’n seiliedig ar feio rhwng rhieni.

Gall cyhuddiadau o ymddygiad dieithrio weithiau hefyd ddilyn digwyddiadau o gam-drin domestig, gan gael eu defnyddio naill ai fel modd o reoli neu i leihau’r profiad o niwed a ddioddefwyd gan y dioddefwr. Mae’r Cyngor Cyfiawnder Teulu (FJC) wedi ei gwneud yn glir nad yw cam-drin domestig ac ymddygiadau dieithrio yn gyfwerth. Mae cam-drin domestig yn weithred droseddol a dylid mynd i’r afael â hi trwy ganfyddiadau priodol o fewn achosion llys, tra bod ymddygiadau dieithrio yn ymwneud yn benodol â niwed emosiynol a achosir i blentyn.

Mae canllawiau Cyngor Cyfiawnder Teulu 2024 (“FJC”) bellach yn darparu eglurhad wedi’i ddiweddaru ar y mater hwn. Maent yn pwysleisio na ddylid byth drin cam-drin domestig ac ymddygiadau dieithrio fel cysyniadau cyfatebol a bod yn rhaid i’r llys gynnal dadansoddiad penodol i ffeithiau cyn penderfynu a yw gwrthwynebiad plentyn yn gyfiawn. Mae’r canllawiau wedi’u diweddaru yn pwysleisio pwysigrwydd:

• Osgoi defnyddio labeli “dieithrio” yn awtomatig heb sail dystiolaethol gadarn;
• Sicrhau bod honiadau o gam-drin domestig yn cael eu hystyried yn llawn cyn gwneud unrhyw asesiad o ddieithrio; a
• Gosod llais a phrofiad bywyd y plentyn wrth wraidd pob gwerthusiad a phenderfyniad.

Mae'r canllawiau newydd hyn yn adlewyrchu dealltwriaeth gynyddol o fewn y system cyfiawnder teuluol bod “dieithrio rhieni”, mewn rhai achosion, wedi cael ei ddefnyddio i ddifrïo dioddefwyr cam-drin. Mae'r FJC yn annog llysoedd ac ymarferwyr i ymdrin ag achosion o'r fath yn ofalus, gan sicrhau bod ymyriadau'n amddiffyn lles y plentyn a hawliau rhieni agored i niwed.

Sut mae'r Llysoedd yn Nodi Ymddygiad Dieithrio

Sut Mae'r Llysoedd yn Nodi Ymddygiad Dieithrio

I benderfynu a yw ymddygiad dieithrio wedi digwydd, mae'r llys fel arfer yn ystyried tair elfen allweddol:

1. Amharodrwydd neu wrthwynebiad: Mae'r plentyn yn amharod neu'n gwrthod cael cyswllt neu berthynas ag un rhiant.
2. Diffyg cyfiawnhad: Ni ellir esbonio'r amharodrwydd hwn gan weithredoedd y rhiant ei hun na rhesymau cyfreithlon eraill, fel cam-drin, esgeulustod, neu wrthdaro blaenorol.
3. Dylanwadu ymddygiad: Mae'r rhiant arall wedi dylanwadu'n uniongyrchol neu'n anuniongyrchol ar farn neu emosiynau'r plentyn, gan gyfrannu at eu gwrthwynebiad i ymgysylltu â'r rhiant dan sylw.

 O dan ganllawiau’r FJC 2024, anogir llysoedd hefyd i fabwysiadu dull cyfannol sy’n seiliedig ar drawma, gan gydnabod bod ymddygiadau plant yn cael eu llunio gan eu cyd-destun a’u profiadau teuluol, a bod amharodrwydd i ymgysylltu weithiau’n ymateb amddiffynnol yn hytrach na thystiolaeth o gamdriniaeth.

Sut gall Clinig Cyfreithiol Prifysgol Bangor (BULAC) helpu

Gall achosion sy'n ymwneud ag dieithrio rhiant neu gam-drin domestig fod yn heriol yn emosiynol ac yn gymhleth yn gyfreithiol. Mae'n bwysig cael arweiniad yn gynnar, yn enwedig lle mae pryderon ynghylch lles neu ddiogelwch plentyn.

Mae BULAC yn darparu cyngor a chymorth am ddim mewn materion cyfraith sifil. Er nad ydym yn cynrychioli cleientiaid mewn achosion llys teulu, gallwn gynnig arweiniad cychwynnol a'ch helpu i ddeall eich opsiynau.

Os oes angen cyngor arnoch yn benodol am gyfraith teulu, gallwch wneud apwyntiad trwy gysylltu â:

01248 388411 neu e-bostio bulac@bangor.ac.uk.